ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ & ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΤΙΔΑ HASHIMOTO
Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας;
Ο θυρεοειδής αδένας είναι ένας ενδοκρινής αδένας σε σχήμα πεταλούδας που φυσιολογικά βρίσκεται στο μπροστινό, κάτω μέρος του λαιμού, ακριβώς κάτω από το μήλο του Αδάμ. Η δουλειά του είναι να παράγει θυρεοειδικές ορμόνες, οι οποίες εκκρίνονται στο αίμα και στη συνέχεια μεταφέρονται σε κάθε ιστό του σώματος. Οι ορμόνες του θυρεοειδούς βοηθούν το σώμα να χρησιμοποιεί την ενέργεια, να παραμένει ζεστό ενώ συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου , της καρδιάς, των μύων και άλλων οργάνων.
Τι είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
Ο όρος «θυρεοειδίτιδα» αναφέρεται στη «φλεγμονή του θυρεοειδούς αδένα». Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες θυρεοειδίτιδας όπως η οξεία θυρεοειδίτιδα η οποία είναι συνήθως λοιμώδους αιτιολογίας , η υποξεία θυρεοειδίτιδα η οποία μπορεί να εμφανιστεί μετα από μια ιογενή λοίμωξη- ακόμα και μετά από λοίμωξη με COVID 19, η θυρεοειδίτιδα της λοχείας και η φαρμακο-επαγόμενη θυρεοειδίτιδα μετά από χορήγηση διαφόρων φαρμάκων (λίθιο, αμιωδαρόνη). Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, επίσης γνωστή ως χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα, είναι μια αυτοάνοση διαταραχή που περιλαμβάνει χρόνια φλεγμονή του αδένα. Με την πάροδο του χρόνου, η ικανότητα του θυρεοειδούς να παράγει θυρεοειδικές ορμόνες συχνά εξασθενεί και οδηγεί σε σταδιακή μείωση της λειτουργίας του και τελικά σε υπολειτουργία (Υποθυρεοειδισμός).
Πόσο συχνή είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto; Σχετίζεται η παρουσία της με άλλα νοσήματα;
Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, είναι η πιο κοινή αιτία υποθυρεοειδισμού στις αναπτυγμένες χώρες. Η συχνότητα εμφάνισης εκτιμάται σε 0,3–1,5 περιπτώσεις ανά 1000 άτομα, με αναλογία γυναικών προς άνδρες 7–10:1 . Εμφανίζεται σε ηλικίες 30-50 ετών αλλά μπορεί να παρατηρηθεί και σε οποιαδήποτε ηλικία ανω των 6 ετών. Επίσης, μπορεί να προσβάλλει και περισσότερα από ένα μελη της ιδιας οικογένειας Ο επιπολασμός αυξάνεται με την ηλικία, και ιδιαίτερα σε ασθενείς που διαγιγνώσκονται και με άλλες αυτοάνοσες καταστάσεις, όπως μυασθένεια gravis, συστηματική σκλήρυνση και άλλα νοσήματα του συνδετικού ιστού, σύνδρομο Sjögren, γυροειδή αλωπεκία, κακοήθη αναιμία, αυτοάνοση ηπατική νόσο και κοιλιοκάκη. Η έκφραση αυτής της πολυ-αυτοανοσίας είναι πιθανό να οφείλεται σε μια αλληλεπίδραση μεταξύ ελαττωματικής απάντησης του ανοσοποιητικού και των ορμονών, γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων όπως το έντονο στρες και η κακές διατροφικές συνήθειες. Πιο σπάνια, μπορεί να συνοδεύεται από άλλες ενδοκρινοπάθειες αυτοάνοσης αιτιολογίας , συνιστώντας έτσι αυτοάνοσα πολυενδοκρινικά σύνδρομα (APS): τύπος 1 (σε συνδυασμό με νόσο του Addison, υποπαραθυρεοειδισμό, χρόνια βλεννογονοδερματική καντιντίαση), τύπου 2 (με νόσο του Addison και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1) ή σύνδρομο IPEX (με νεογνικό σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, αυτοάνοση εντεροπάθεια και έκζεμα).
Ποια είναι τα συμπτώματα της θυρεοειδίτιδας Hashimoto;
Δεν υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα που να είναι μοναδικά για τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Επειδή η κατάσταση συνήθως εξελίσσεται πολύ αργά για πολλά χρόνια, τα άτομα με θυρεοειδίτιδα Hashimoto μπορεί να μην έχουν συμπτώματα από νωρίς, ακόμη και όταν τα χαρακτηριστικά αντισώματα υπεροξειδάσης του θυρεοειδούς (TPO) ανιχνεύονται σε εξετάσεις αίματος. Εάν η κυτταρική βλάβη που έχει προκαλέσει είναι τέτοιου βαθμού ώστε να οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών, οι ασθενείς θα αναπτύξουν τελικά συμπτώματα υποθυρεοειδισμού όπως κόπωση, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, δυσανεξία στο ψύχος, ξηρό δέρμα, κατάθλιψη, μυϊκούς πόνους και μειωμένη ανοχή στην άσκηση και ακανόνιστη ή βαριά έμμηνο ρύση. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, η φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει διόγκωση του θυρεοειδούς (βρογχοκήλη), η οποία σπάνια μπορεί να προκαλέσει δυσφορία στον αυχένα ή δυσκολία στην κατάποση.
Πως διαγιγνώσκεται η θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
Η διάγνωση της θυρεοειδίτιδας Hashimoto μπορεί να γίνει όταν οι ασθενείς παρουσιάζουν συμπτώματα υποθυρεοειδισμού, που συχνά συνοδεύονται από βρογχοκήλη (διογκωμένος θυρεοειδής αδένας) στη φυσική εξέταση και o εργαστηριακός έλεγχος είναι συμβατός με υποθυρεοειδισμό, δηλαδή αυξημένη θυρεοειδοτρόπος ορμόνη (TSH) με ή χωρίς χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικής ορμόνης (Ελεύθερη θυροξίνη (FT4). Τα αντίσωματα anti- TPO, είναι συνήθως αυξημένα όπως αυξημένα μπορεί να βρεθούν και τα αντισώματα anti-TG. Παρόλα αυτά υπάρχει ένα μικρό υποσύνολο του πληθυσμού, γυρω στο 10-15% με την κλινικά εμφανή νόσο, που έχουν αρνητικά αντισώματα στον ορό.
Σε αρκετές περιπτώσεις η νόσος μπορεί να διαγνωστεί έγκαιρα, ειδικά σε άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής νόσου. Στα αρχικά στάδια τα αντίσωμα TPO μπορεί να είναι θετικά, αλλά τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών μπορεί να είναι φυσιολογικά ή μπορεί να παρατηρείται μόνο μεμονωμένη ήπια αύξηση της TSH ορού και τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού μπορεί να απουσιάζουν.
Τα χαρακτηριστικά στο υπερηχογράφημα μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη φάση της νόσου . Μπορεί να παρατηρείται διάχυτος διογκωμένος θυρεοειδής αδένας με έντονη ανομοιογένεια (ειδικά σε αρχικά στάδια) ενώ σε χρόνιες περιπτώσεις ο αδένας μπορεί να είναι μικρός και ατροφικός. Επιπλέον , υπάρχει η πιθανότητα να παρατηρούνται ψευδοόζοι ή ακόμα και αληθείς όζοι.
Ποια είναι η αντιμετώπιση της θυρεοειδίτιδας Hashimoto;
Ασθενείς με αυξημένα αντισώματα (anti-TPO/anti-TG) αλλά φυσιολογικές δοκιμασίες θυρεοειδικής λειτουργίας (TSH/ Free T4) δεν χρειάζονται θεραπεία. Ασθενείς με ήπια μόνο αυξημένη TSH (υποκλινικός υποθυρεοειδισμός) μπορεί να μην χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή και θα πρέπει να υποβληθούν σε επανάληψη της εξέτασης μετά από 3-6 μήνες, εκτός εάν στο ενδιάμεσο παρουσιάσουν συμπτωματολογία υποθυρεοειδισμού. Για ασθενείς με εμφανή υποθυρεοειδισμό (αυξημένα επίπεδα TSH και χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών) η θεραπεία συνίσταται σε υποκατάσταση με θυροξίνη. Η συνθετική λεβοθυροξίνη που λαμβάνεται από το στόμα σε κατάλληλη δόση, είναι φθηνή, πολύ αποτελεσματική στην αποκατάσταση των φυσιολογικών επιπέδων θυρεοειδικών ορμονών και έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση των συμπτωμάτων του υποθυρεοειδισμού. Οι περισσότεροι ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto θα χρειαστούν θεραπεία υποκατάστασης με λεβοθυροξίνη εφ’ όρου ζωής. Η εύρεση της κατάλληλης δόσης, ιδιαίτερα στην αρχή, μπορεί να απαιτεί έλεγχο με TSH κάθε 6-8 εβδομάδες μετά από οποιαδήποτε προσαρμογή της δόσης, μέχρι να καθοριστεί η σωστή δόση. Μετά από αυτό, η παρακολούθηση της TSH μία φορά το χρόνο είναι γενικά επαρκής.
Όταν η λεβοθυροξίνη λαμβάνεται στην κατάλληλη δόση, δεν έχει παρενέργειες. Ωστόσο, όταν λαμβάνεται ανεπαρκής δόση, η TSH ορού παραμένει αυξημένη και οι ασθενείς μπορεί να έχουν επίμονα συμπτώματα υποθυρεοειδισμού. Εάν η δόση είναι υπερβολική, η TSH ορού θα κατασταλεί και οι ασθενείς μπορεί να αναπτύξουν συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού.
Τέλος, μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα και η χορήγηση του Σεληνίου- μόνη ή σε συνδυασμό με λεβοθυροξίνη, και ιδιαίτερα στους ασθενείς με υψηλούς τίτλους αντισωμάτων, λόγω της αντιφλεγμονώδους και αντιοξειδωτικής του δράσης.
Leave a reply